19 april in het verleden

19 april in het verleden

Het is precies 76 jaar geleden, dat er in het getto van Warschau een opstand begon tegen nazi-Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het was het grote nazi-Duitsland tegen het Joods en Pools verzet. De Duitsers zouden het gevecht winnen, en daar hadden de verzetsstrijders al rekening mee gehouden. Deze opstand had niet als doel om de Duitsers te verslaan (wat wel het doel was van de Opstand van Warschau in 1944). Deze strijders wilden niet in de concentratiekampen eindigen, en kozen ervoor strijdend ten onder te gaan.

De opstand kwam niet vanuit het niets. Toen de deportaties van de Joden begon, besloten de Joodse leiders nog niets te doen, omdat zij dachten dat de mensen naar werkkampen werden gestuurd. Toen echter duidelijk werd wat er daadwerkelijk met de Joden gebeurde in vernietigingskampen, besloten de 40.000 tot 50.000 overgebleven Joden in het getto om in opstand te komen tegen nazi-Duitsland.

Het eerste gevecht tegen de Duitsers vond plaats op 18 januari 1943, en de verzetsstrijders behaalden een belangrijke overwinning. Na een strijd van vier dagen stopte de deportatie van Joden uit de getto naar de vernietigingskampen. Het Joods verzet (bestaande uit de Joodse Gevechtsorganisatie (afgekort ZOB) en de Joodse Strijdersbond (afgekort ZZW) namen de leiding over in het getto van Warschau.

De drie maanden die hierop volgden, zouden vooral in het teken staan van de voorbereiding van de komende strijd tegen nazi-Duitsland. Er werden honderden bunkers gebouwd, zelfs waarvan een paar naar buiten het getto leiden. Het verzet was echter vooral op zichzelf aangewezen, aangezien er weinig tot geen steun was van buitenaf. Er werd wel een beperkte hoeveelheid aan wapens binnengesmokkeld van het Poolse verzetsleger, en er werden (veel te dure) wapens gekocht op de zwarte markt, maar dat zou bij lange na niet genoeg zijn om het tegen het Duitse leger op te nemen. En dat Duitse leger liet ondertussen versterkingen komen, maar wachtte rustig af buiten het getto.

Op 19 april 1943 kwamen de Duitsers, onder leiding van SS-Gruppenführer Jürgen Stroop, het getto binnen met zware wapens. Ze werden uiteraard niet hartelijk ontvangen door het verzet, die de Duitsers bestookten met geweervuur, granaten en molotovcocktails. Het Duitse leger beantwoordde dit met artilleriebeschietingen en het platbranden elk huis in het getto. Binnen de kortste keren stond bijna het hele getto in brand. Alle opgepakte Joden werden ter plekke geëxecuteerd. Na vier dagen was het verzet al gebroken. Georganiseerde acties konden niet meer worden uitgevoerd, maar tot 16 mei vonden er nog individuele acties plaats. Op 8 mei 1943 pleegden de leider van het verzet, Mordechaj Anielewicz, en zijn medestrijders zelfmoord, om niet door de Duitsers gevangen te kunnen worden genomen. Ze zouden zich niet naar zo’n vernietigingskamp laten deporteren.

In totaal kwamen er tijdens de opstand zo’n 7000 Joodse opstandelingen om het leven, waarvan het merendeel vergast of verbrand werden in de ondergrondse bunkers. De overige 43000 Joden werden gedeporteerd naar vernietigingskamp Treblinka.


Het is toch vreemd om te bedenken dat er op deze dag, 76 jaar geleden, zo’n hevige strijd heeft plaatsgevonden in Warschau. Zelfs als deze Goede Vrijdag niet in het gezelschap was van dat lekkere weer, had je waarschijnlijk nooit nagedacht over wat er op deze dag in het verleden is gebeurd.

Natuurlijk zijn er ook nog wel wat leukere en positievere dingen gebeurd op 19 april in het verleden. In de vorige Dag in het verleden columns schreef ik daar dan ook over. Ik wilde echter een keer iets anders uitproberen, en over een gebeurtenis wat uitgebreider gaan schrijven. Het maakt het voor mij wat interessanter om deze columns te blijven schrijven. Dus laat me zeker weten wat je van deze nieuwe stijl vindt, of dat je toch liever de oude stijl van deze columns terug wilt zien.

Standaard

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *